Metabolizma Nedir? Ne İşe Yarar?

Günlük yediğimiz besinler, vücudumuz tarafından oluşturulmuş bir mekanizma ile yakılmaktadır. Organların çalışması, vücudun gerekli enerjiyi elde etmesi ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmesi için gerekli olan ve çeşitli faktörlerden etkilenen bu durum “bazal metabolizma hızı” yani halk dilinde bilindiği şekliyle “metabolizma”dır.  Metabolizma hızı kişiden kişiye farklılık gösterir bu yüzdendir ki kimimiz çok yediği halde düşük kiloda kalır, kimimiz az yediği halde çok yavaş kilo verir. Metabolizma hızı yavaşladığı zaman vücudun besin yakma hızı yani kilo vermek olayı yavaşlar, kilo artışı görülür.

Peki, Metabolizmayı Hızlandırmak Mümkün Müdür?

Metabolizma bazı faktörlerden etkilenir. Bunlar;

  • Yağsız Vücut Ağırlığı: Vücudunda yağ oranı az olan yani diğer bir bakış açısıyla kas kütlesi fazla olan bireylerin metabolizma hızları daha yüksektir. Nedeni ise yağların yakılma hızının yavaş olmasıdır.
  • Yaş: Yaş ilerledikçe metabolizma hızı azalır. Her 10 yılda metabolizma hızında %1-2’lik azalma gözlenmiştir.
  • Cinsiyet: Kadınların yağ oranı yapısal olarak erkeklere oranla daha fazla olduğu için metabolizma hızları da erkeklere göre %5-10 oranında düşüktür.
  • Hormonlar: Bazı hormonlar metabolizma üzerinde etkilidir. Örneğin; büyüme hormonu, epinefrin, norepinefrin, cinsiyet hormonları, tiroit hormonları, adrenalin hormonu, kortizon hormonu gibi… Bu hormonlardan herhangi birisinin bozukluğu durumunda metabolizma etkilenebilir.
  • Gebelik: Bebeği gelişimine bağlı olarak gebelik döneminde metabolizmada artış yaşanabilir.
  • Hareketsiz Yaşam: vücut hareket etmediği veya hareketinin kısıtlandığı zaman, organların çalışması yavaşlar, metabolizma hızı düşer.
  • Uzun Süreli Açlık: Çoğunlukla yanlış yapılan diyetler nedeniyle yaşanan uzun süreli açlık durumu metabolizma hızını düşürür.
  • Uyku: Uyku saatlerinin düzensiz olması da metabolizmayı etkileyen faktörlerden bir tanesidir.

Metabolizma Hızını Artırmak İçin:

  • Egzersiz Yapın: Yağsız vücut kütlesini artırarak metabolizma hızını artırır. Yağsız vücut kütlesinin artışı direkt olarak metabolizma hızını artırır. Günde en az 45 dakika yapın.
  • Protein Alımınızı Artırın: Gün içerisinde hamur işleri, şekerli gıdalar yerine yumurta, yoğurt, peynir, et gibi protein kaynaklarını (ölçüsünü aşmadan) tüketmeye özen gösterin.
  • Kahve İçin: Günlük en fazla 2 fincan ve şekersiz olmak kaydıyla ara öğünlerinizde kahve tercih etmeniz yağ yakımına ve metabolizma hızınıza olumlu etki sağlayacaktır.
  • Su İçin: vücudumuzun düzenli bir şekilde çalışması için en önemli faktörler arasındadır su. Günde mutlaka en az 2 litre su için.
  • Öğün Atlamayın: Vücudunuzun alışık olduğu beslenme düzenini değiştirmemeye özen göstererek öğün atlamayın. En az 2 ana öğün, 2 ara öğün şeklinde beslenme düzeninizi sağlayın. Öğünler esnasında gereğinden fazla yememeye dikkat edin.
  • Çeşitliliği Artırın: sofranızda çeşitliliği artırmak hem psikolojik olarak hem fiziksel olarak bize olumlu olarak geri dönüt yapar. Çeşitliliği artırarak her besin grubundan tüketmeye özen gösterin.
  • Baharatlar Kullanın: Baharatlı gıdalar özellikle acı ve kırmızıbiber metabolizmanızı artırmanıza yardımcı olabilir. Ancak baharatlı gıdaları fazla tüketmek mide rahatsızlıklarına sebep olabilir.
  • Yeşil Çay, Beyaz Çay Tüketin: Güçlü antioksidan etkileri yanı sıra içeriğindeki kateşinlerden dolayı yeşil ve beyaz çay yağ yakımını dolayısıyla metabolizma hızını artırır. Günde ne fazla 2 bardak olmak üzere tüketebilirsiniz.
  • Lifli Gıdalar Tüketin: lifli (posalı) gıdalar ( kuru baklagiller, sert kabuklu kuruyemişler, kepekli tahıl ürünleri, sebze ve meyveler)tüketmek bağırsak sistemimizin çalışmasında büyük önem arz eder. Bu tür gıdaların günlük diyete eklenmesi metabolizma hızlanmasına yardımcı olacaktır.

Metabolizma Hızlandırıcı Besinler Var Mıdır?

Aşağıda belirttiğim besinler yağ yakımını hızlandırıcı ve metabolizma hızını artırıcı olarak tanımlanabilir. Ancak unutulmamalıdır ki hiçbir besin tek başına yağ yakmaz, kilo verdirmez. Bu besinler sadece metabolizma hızına yardımcı olur.

  • Zencefil, zerdeçal, tarçın, köri, yeşil çay, greyfurt, brokoli, kırmızı et, barbunya, yulaf, ıspanak, hindi, soya sütü, yoğurt, elma, badem, keten tohumu, tere…

Kaynaklar:

TÜTÜNCÜ Ö., (2017), Endokrin Bozukluğu Olan Hastalarda Dinlenme Enerji Harcamasının Belirlenmesinde İndirekt Kalorimetri İle Diğer Enerji Denklemlerinin Karşılaştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi Sağlık Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, ANKARA

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.siirt.edu.tr/dosya/personel/7-donem-besin-dersi-yardimci-kaynak-7-metabolizma-siirt-20202171273394.pdf&ved=2ahUKEwirpKm2h9XpAhVuUxUIHeoaDTwQFjADegQIARAB&usg=AOvVaw2ahQ7yiZx5pOiBos6qBbW8

TOPYILDIZ E., (2017), Pilates Egzersizinin Farklı Yaş Gruplarındaki Kadınların Vücut Kompozisyonu ve Bazal Metabolizmaya Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sağlık Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, İSTANBUL

Cevap bırakın

E-posta hesabınız gösterilmeyecek.

Deneyimlerinizi kişiselleştirmek amacıyla KVKK ve GDPR uyarınca kullanılan çerezler bakımından kişisel tercihlerinizi Çerez Onay Aracından yönetebilir, daha fazla bilgi için Veri ve Çerez Politikasını ziyaret edebilirsiniz. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Kabul ediyorum Devamını oku